Tocar a Deus? Un pouco de historia sobre as eclipses

Un eclipse solar prodúcese condo a lúa pasa entre el sol e a Terra, bloqueando a luz solar e proxectando úa sombra sobre a superficie terrestre. Este espectacular acontecimiento fascinou e fascina aos humanos durante séculos. A primeira eclipse solar rexistrada remóntase al ano 2137 a.C. na antiga China.

El 12 de agosto de 2026, houbo un momento espectacular, máxico: úa eclipse solar total que se pudo ver en muitos lugares de España. Imaxinemos lo que sentirían os nosos antepasados ante tal marabilla, cómo se asombrarían, qué medo sentirían. Pensemos cuáles serían os sous sentimentos e sospeitas ante tal fenómeno astronómico, ante esa escuridade repentina, esa baixada da temperatura, el silencio «paxaril» de gorriois, andolías e corvos que sempre manifestan algarabía antes de anoitecer… As eclipses impactaron sempre e interpretáronse como un sinal divino, como un mal presaxio ou como el anuncio de úa guerra.

Así describe David Uclés a eclipse total de sol del día 12 deste mes, un momento case sobrenatural, esotérico, meigo, marabilloso, fantástico… (pincha na imaxe e abrirase un pdf):

As explicaciois tradicionales das eclipses solares suxiren que el fenómeno ocorre porque úa bestia mitolóxica devora el Sol. Os maias chamaban ás eclipses solares Chi ‘ibal kin («comer el Sol») e dedicaron muitos esforzos a predecilos. A bestia responsable de comerse al sol varia según as tradiciois locales. Por exemplo, en Vietnam era úa ra; os incas creían que había un gran xaguar que atacaba a Lúa e por eso esta se volvía vermella durante as eclipses lunares. Na mitoloxía china, un dos relatos máis estendidos atribúe as eclipses solares a un dragón celestial que devoraba el Sol. Na mitoloxía nórdica, a narrativa das eclipses ta texida coa figura de lobos cósmicos: Sköll e Hati. Sköll era el lobo que implacablemente perseguía al Sol, mentras que Hati fía lo propio coa Lúa e a eclipse ocorría nel momento dramático en que un destos lobos lograba alcanzar e atrapar a súa presa, sumindo el celo na escuridade. 

Estas son cinco das eclipses más importantes da historia:

A eclipse de Tales de Mileto: el 28 de maio de 585 antes da nosa era en Asia Menor (a actual Turquía). Según el historiador grego Heródoto, esta eclipse solar detuvo abruptamente a batalla entre os lidios e os medos, que interpretaron el oscurecimiento del día como un signo ominoso dos deuses para poñer fin al sou conflito.

A eclipse de 1842: a corona solar deixa de ser un misterio. A NASA identifica precisamente a eclipse de 1842 como un hito na comprensión da corona solar e as prominencias como componentes da atmosfera del Sol.

A eclipse de 1860 en España: as fotografías que demostraron que as protuberancias taban nel Sol permitiron comparar as protuberancias solares observadas desde distintos lugares e demostrar que non eran un fenómeno lunar nin úa ilusión óptica, senón que pertenecían al propio Sol.

A eclipse de 1868. El Sol revela un elemento que non se conocía inda na Terra: el helio.

A eclipse de 1919 tuvo úa repercusión científica e mediática enorme porque Albert Einstein formulara a súa teoría xeral da relatividade us anos antes e nela úa das súas prediciois máis sorprendentes sostía que a gravedade non era simplemente úa forza que actuaba entre corpos, sinon úa consecuencia da curvatura del espacio-tempo. El problema era cómo demostralo. A solución taba núa eclipse total de Sol. Durante a totalidade, el brillo del astro quedaría oculto e sería posible fotografiar estrelas situadas aparentemente mui cerca del disco solar. Si Einstein tía razón, a gravedade del Sol debía desviar lixeiramente a traxectoria da súa luz. As fotografías que tomaron del evento confirmaron a desviación da luz anunciada na teoría da relatividade.

As eclipses solares non sólo son importantes desde el punto de vista cultural e histórico. Tamén tein valor científico. De feito, axudaron a fer grandes descubrimentos en astronomía.

A historia continúa…

El 2 de agosto de 2027, España volverá a convertirse nun dos escenarios privilexiados para observar úa eclipse total de Sol, un acontecimento que colocará el noso país nel centro da astronomía cúa nova eclipse solar total. El fenómeno terá lugar pola mañá, alredor das 10:50 horas, polo que a posición elevada del sol facilitará a observación. Neste caso, a franxa de totalidade cruzará el estreito de Gibraltar de oeste a este, cubrindo as ciudades autónomas de Ceuta e Melilla, casi toda a provincia de Cádiz, parte da provincia de Málaga e as zonas máis al sur das de Granada e Almería. Nel resto del país verase como parcial.

El 26 de xeneiro de 2028 terá lugar outra eclipse solar, pero neste caso, anular. Esto significa que a lúa se interpón entre a Terra e el sol, pero sin cubrir por completo el astro, deixando visible lo que se conoce como «anillo de fuego». Neste caso, terá lugar a última hora da tarde, pouco antes del anoitecer, con lo que a elevación del sol será baxa e a observación será algo máis difícil. A franxa de anularidade cruzará a península desde el suroeste al noreste, de modo que se poderá observar en casi toda Andalucía, a parte sur de Extremadura, Castilla-La Mancha, algúas zonas da Comunidade de Madrid, Aragón, Murcia, Comunidad Valenciana, parte de Cataluña e as illas máis occidentales de Baleares. Desde el resto del país, verase como parcial.

De acordo coa NASA, el 16 de xullín de 2186 ocurrirá a eclipse solar total máis larga cúa duración estimada de 7 minutos e 29 segundos. Este fenómeno superará cualquer outro dos últimos 12 mil anos. Os cálculos, basados na traxectoria da Terra e da Lúa alredor del Sol, indican que a sombra lunar recorrerá úa franxa que atravesará principalmente ColombiaVenezuela e Guyana.

Eclipse total fotografiada el día 12-8-26 na praia de Cabanas (A Coruña) por Tamara Atiyat.

Comparte

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Resumen de privacidá

Esta web utiliza cookies pra que podamos ofrecerche a millor experiencia de usuario posible. A información das cookies  queda guardada nel tou navegador e realiza funciois de xeito que permiten reconocerte condo volves a nosa web e axudar al noso equipo a comprender qué seciois da web atopas máis interesantes ou útiles.