
ALBERTE NAVALLA, Conto del periodista Héctor Acebo (Santiso de Abres, 1987).
Cando Alberte Navallo saíu da taberna de Bouso, a néboa comezaba a borrar os camiños. Había uns días que a Garda Civil preguntaba por quen lles subía provisións aos do monte. Abondoulle ver na ponte a Anxo do Castro e a Tevo de Covas para saber que o estaban agardando.
—Alberte, acabouse a festa —dixo Anxo.
—Vou descansar un chisco —respondeu Alberte con sorna.
—Baixa da mula! —berrou Anxo, mentres lle apuntaba co revólver.
Alberte Navallo non se moveu. Sostiña as rendas cunha confianza que a Anxo lle soubo a insulto. A mesma confianza coa que lle bisbaba cousas ao ouvido a Esmé Rial, que fora noiva do garda, nas festas do quince.
Anxo, cos ollos inxectados en sangue, baixou lixeiramente a arma e disparou á cabeza da mula. Tevo quedou mirando o corpo derrubado do animal cunha mestura de sorpresa e vergoña. Entón Alberte revolveuse e lanzouse ao río Neira, que aquel outono baixaba desbordado.
A corrente empuxouno ata a boca dunha canle de pedra cuberta con lousas, onde desaugaba o pozo negro do casarío de Sueiro. Alberte encaixouse alí mentres os pasos dos gardas soaban ao lonxe coma tambores en procesión. O fedor a zurro secoulle a gorxa. Quixo tapar a boca cun farrapo da camisa, pero tiña as mans enzoufadas.
Cando deixou de escoitar as voces dos gardas, Alberte Navallo entrou de novo nas augas escuras do Neira. Tiña que chegar a Láncara, onde vivía o seu amigo Lois, que aínda conservaba contactos de cando seu pai estivera na UGT, grazas aos cales conseguira algúns pasaportes falsos.
Alberte agarrouse ás pólas dos amieiros caídos. Maldixo a Anxo e a Tevo, sobre todo a Anxo.
—Panoco! Comigo mordiches óso.
Sentiu unha cambra na perna dereita; non esperaba que en novembro a auga estivese tan fría. Prometeuse a si mesmo que, cando refixese a súa vida na Arxentina e as cousas lle fosen ben, faría unha foto con traxe, gravata e sombreiro, e enviaríalla a Anxo. Podería mandarlle unha foto cada mes. Sen unha palabra.
Alberte apenas sentía os pés e batía os dentes, así que decidiu volver á beira. Pensou que, camiñando un anaco, entraría en calor.
Mentres se acercaba á ribeira, intentou calcular canto lle faltaba para chegar a Láncara, pero non conseguiu lembrar se o muíño de Alduxe quedaba antes ou despois da curva do río. E iso que coñecía o Neira desde neno.
De súpeto os brazos deixaron de responderlle. Tragou auga. Estendeu a man cara a unha póla de bidueiro e, ao rozala, sentiu a pel de Esmé. Era un mediodía de xuño e volvían pola fresca ao lombo da mula. Ao velo tan calado, a rapaza inclinouse cara a el e preguntoulle en que pensaba.
—En nada… É que durmín pouco…
—Xa o sei! —dixo Esmé, cun sorriso pícaro.
A corrente arrastrou a Alberte, e a súa cabeza bateu contra unha pedra.
O corpo apareceu na beira, a uns catro quilómetros da ponte. Cando o cabo Domínguez chegou alí, mirou con desdén aos gardas.
—Non vos dixen que a este queríao vivo? Tiña que interrogalo!
Tevo agachou a cabeza.
—Si, meu cabo, pero intentou dispararnos —mentiu Anxo, tensando a queixada.
—Dispararvos?
—Seguramente os do monte lle deron o aviso e viña armado…
—E a mula tamén viña armada?
Anxo non contestou.
—Busca outro traballo, que para isto non vales —dixo o cabo.
